Tadeusz Nowicki

(1893-1934)

lekarz w okresie II RP


   Urodził się 17 II 1893 r. w Konstancji k/Kutna jako syn Ignacego i Eustachii z Matzków. W latach 1905-1910 uczęszczał do 7-klasowej prywatnej szkoły handlowej w Łowiczu, a następnie w latach 1911-1913 do 8-klasowego gimnazjum Konopczyńskiego, w którym zdał maturę. Po maturze wstąpił na wydział prawny Uniwersytetu Moskiewskiego, na którym w latach 1914-1916 zaliczył 4 semestry.

   24 V 1916 r. wcielony został do armii carskiej. Ukończył szkołę wojskową w Odessie i został przydzielony do rezerwowego pułku w Waitce jako oficer kompanijny w randze chorążego. 15 VI 1917 r. na własną prośbę został odkomenderowany do polskiego I Korpusu Wschodniego jako oficer kompanijny, a później dowódca kompanii w 3. p.strz. polskich. W III 1918 r. został mianowany ppor. z rangą od 1 VI 1916 r. i został odkomenderowany do Legii Rycerskiej. W I Korpusie służył aż do jego rozwiązania w VI 1918 r.
   15 XI 1918 r. wstąpił jako ochotnik do Legii Akademickiej (36. pp), tam ukończył szkołę podchorążych i z początkiem 1919 r. został skierowany do PKU Łowicz, jako oficer ewidencyjny na pow. gostyniński. 1 X 1919 r. odkomenderowany na kurs medyków wojskowych, a po jego ukończeniu otrzymał przydział do Kierownictwa Transportów Wojskowych, jako dowódca pociągu sanitarnego nr 31 (przy 2 Dyw. Leg. i 9 Dyw. Piech.) na froncie polsko-bolszewickim. W III 1920 r. otrzymał pochwałę D-cy II Bryg. p. Leg. płk. Żymierskiego za niezmordowaną pracę w bardzo ciężkich warunkach. 21 XII 1920 r. mianowany porucznikiem ze starszeństwem 1 IV 1920 r.
   Po zakończeniu działań wojennych zostaje w II 1921 r. bezterminowo urlopowany, zaś 1 X 1921 r. odkomenderowany na 3,5-letnie studia lekarskie na Uniwersytecie Warszawskim. 20 VII 1923 przeniesiony z baonu sanitarnego Nr X do baonu Nr IX z przydziałem na młodszego lekarza 30. pap, zaś 15 XI 1924 r. przeniesiony z baonu sanit. IX do baonu Nr III z jednoczesnym przydziałem do 9. psk w Grajewie na stanowisko lekarza pułku. Do pułku przybył w I 1925 r. W III 1925 r. ukończył studia lekarskie i uzyskał tytuł doktora wszechnauk lekarskich. W IV 1925 r. przemianowany został na por. lekarza ze starszeństwem 1 VI 1919 r., zaś w XII tego samego roku zatwierdzony na stanowisku lekarza 9. psk.
   Poza obowiązkami wynikającymi z funkcji lekarza pułkowego angażował się m.in. w działalność pułkowej spółdzielni spożywców, pełniąc w niej w okresie XI 1925 – III 1927 r. obowiązki przewodniczącego zarządu, a następnie do II 1928 r. członka Rady Nadzorczej. Prawie rokrocznie w jego karcie ewidencyjnej znajdowały się pozytywne opinie przełożonych, jak np. w 1927 r.: Bardzo sumienny lekarz, dbały o pacjentów i serdecznie odnoszący się do nich. Charakter równy i spokojny, ogólnie lubiany.
   19 IV 1927 r. zawarł związek małżeński z Zofią Niklewską córką Tomasza i Anieli-Zofii z Zagórskich-Wielewskich, z którą miał córkę Jolantę Zofię. Rok później 19 III 1928 r. awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem 1 I 1928 r. Z dniem 31 VII 1933 r. jako zupełnie i trwale niezdolny do służby wojskowej został przeniesiony w stan spoczynku. Pozostał jednak wraz z rodziną w Grajewie, gdzie kontynuował prywatną praktykę w gabinecie przy ul. Powiatowej.
   Zmarł w Grajewie na zapalenie płuc 18 X 1934 r. W rozkazie dziennym pułku w informacji o jego zgonie napisano m.in. W zmarłym pułk tarci jednego z najlepszych swych oficerów, oraz najlepszego kolegę. Cześć Jego świetlanej pamięci.
   Doktor Nowicki był określany mianem „grajewskiego dr Judyma”, dlatego w jego pogrzebie wzięły udział rzesze mieszkańców miasta. Jak Grajewo, Grajewem, takiego wielkiego pogrzebu nigdy nie było. (…) Ludzie mieli łzy w oczach. I Żydzi tak samo płakali. (…) On nikomu nie odmówił, a od biedaka grosza nie wziął, jeszcze swoimi pieniędzmi go wspomógł. (…) Żałowali go wszyscy od najstarszych do najmłodszych, od bogatych do biednych, a najbardziej biedota żydowska.
   Jeszcze przed II w.św. zasłużył sobie na wdzięczność grajewian, gdyż na przełomie 1935 i 1936 r. obecną ul. Kolejową nazwaną jego imieniem - dziś również jedna z ulic miasta nosi jego imię. Mogiła dr Nowickiego przez długie lata była tylko zwykłą mogiłą ziemną. Dopiero na początku lat 70-tych XX w. przedwojenni podoficerowie 9. psk (Strzelczyk i Paszkowski) zaproponowali, żeby doktorowi Nowickiemu postawić pomnik. Rozpoczęto zbiórkę wśród grajewiaków na ten cel, w wyniku której udało się ufundować tablicę z następującym napisem:

Tadeusz Nowicki
Kpt. Doktor 9 P.Strz.Konnych
zm. 18.X.1934 r.
Do ostatniej chwili swego
Życia niósł pomoc lekarską
I materialną biednej ludności.
Cześć Jego Pamięci
Byli wojskowi
Społ. Miasta Grajewo


Awanse:
por. – 1 VI 1919 r., kpt. – 1 I 1928 r.;
Odznaczenia: Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921;

Wykorzystane materiały:
CAW - Ap. 987, Rozkazy 9 psk 1925-1934; Dz. Pers. Nr 2/1921, 6/1928, 121/1924, 43/1925; Rozkaz DOK IX Nr 50/1922; Rozkaz DOK III Nr 10/1926; Rocznik Oficerski 1924, 1928, 1932; Lista Starszeństwa Oficerów Korpusu Sanitarnego 1930, 1931; Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej, lekarzy – dentystów, dyplomowanych farmaceutów oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1931; Rocznik lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na rok 1936, Warszawa 1936; A.Żabiński, Wspomnienia o Nowickim., „Gazeta Grajewska” nr 24/1990;