Jerzy Wiśniewski

(1908-1944)

absolwent Gimnazjum w Grajewie, historyk, autor opracowań poświęconych Ziemi Grajewskiej

  Ur. 1 stycznia 1928 r. w Kołakach Kościelnych jako jedno z pięciorga dzieci Tomasza i Zofii z Maciunasów. Jego ojciec był nauczycielem. Rodzina Wiśniewskich wywodziła się z drobnej szlachty augustowskiej. Matka natomiast była Litwinką. W latach 1939-1941 rodzina wiśniewskich mieszkała w Łomży. Tam Jerzy Wiśniewski rozpoczął naukę w tzw. Ćwiczeniówce” przy ul. Stacha Konwy. Podczas okupacji niemieckiej ukrywał się przed wywózką na przymusowe prace rolne. Został członkiem Armii Krajowej. Jednocześnie uczęszczał na tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej. Po śmierci ojca jego położenie materialne było bardzo złe. Już wówczas zaczął pisać dziennik, w którym prezentował zainteresowanie badaniami historycznymi. Przeglądał m. in. akta kościelne. Z powodu braku papieru notatki sporządzał na znalezionych skrawkach kartek.

   Po II wojnie światowej uczył się w gimnazjum w Grajewie. Ukończył je 1946 r. W latach 1946-1951 na Uniwersytecie Poznańskim studiował historię. Jednocześnie uczęszczał wówczas na zajęcia z zakresu slawistyki i językoznawstwa. Ukończył też kurs dla pracowników archiwalnych w Jarocinie. Od 1949 r. pracował jako asystent w Katedrze Żeglugi i Polityki Morskiej Uniwersytetu Poznańskiego. Od września 1949 r. był też praktykantem w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Poznaniu. Po ukończeniu studiów od 1951 do końca 1952 r. pracował jako asystent w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Olsztynie. Od stycznia 1953 r. był starszym asystentem w Zakładzie Historii Pomorza Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Potem awansował na stanowisko adiunkta.
   Dnia 22 września 1960 r. uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza. Stało się to na podstawie rozprawy „Rozwój społeczno-gospodarczy Szczecina w latach 1713-1805”. W 1965 r. uzyskał habilitację za rozprawę „Dzieje osadnictwa w powiecie sejneńskim od XV do XIX w.”. Odtąd posiadał status samodzielnego pracownika naukowego. Od 1966 r. pracował w Instytucie Historii PAN w Poznaniu. Od października 1974 r. był zastępcą kierownika a następnie kierownikiem Pracowni Historyczno-Geograficznej Polski Środkowej Instytutu Historii PAN w Krakowie. Pełnił też funkcję redaktora wspomnianego Słownika. Uchwałą Rady Państwa z 4 kwietnia 1974 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Zastąpił też prof. K. Buczka na stanowisku kierownika Zakładu Słownika Historyczno-Geograficznego Instytutu Historii PAN w Krakowie.
   Prof. Jerzy Wiśniewski jest autorem ponad 200 publikacji. Przedmiot jego prac badawczych stanowiła historia Pomorza Zachodniego oraz Mazowsza północno-wschodniego, Podlasia i ziem jaćwieskich. Działał jako członek Komisji Historycznej Oddziału PAN w Krakowie, Białostockiego Rowarzystwa Nuakowego, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, członek honorowy Towarzystwa Słowiańsko-Bałtyckiego w Lund (Szwecja). Był też konsultantem historycznym Instytutu Slawistycznego Uniwersytetu w Lund, a także członkiem komitetów redakcyjnych Polskiego Słownika biograficznego, Acta-Baltico Slavica, „Lustracji dóbr królewskich XVI-XVIII w.”, „Studiów i materiałów do dziejów Wielkopolski”, „Biblioteki Słupskiej”, Zapisków Koszalińskich”. Działał też jako konsultant „Katalogu zabytków sztuki w Polsce” i członek Rady Narodowej Instytutu Geografii Historycznej Kościoła w Polsce przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jeździł na delegacje zagraniczne. W 1962 r. przeprowadził kwerendy w archiwach Wilna, Grodna, mińska, Kijowa i Moskwy. Na zaproszenie prof. O. Falka dwukrotnie prowadził wykłady w Instytucie Slawistycznym Uniwersytetu w Lund. Przyjeżdżał również w okolice Łomży.
   Miał duży wkład w poznawanie historii Grajewa i okolic. Czynnie uczestniczył w pracach nad „Studiami i materiałami do dziejów powiatu grajewskiego” (Warszawa 1975). W opracowaniu tym znalazły się dwa rozdziały autorstwa Jerzego Wiśniewskiego: Dzieje osadnictwa w powiecie grajewskim do połowy XVI wieku oraz Podkanclerzy Stanisław Antoni Szczuka, a geneza, rozrost i rozpad dóbr szczuczyńskich. W 1982 r. za pomoc i pracę dla ziemi łomżyńskiej został uhonorowany odznaką „Za Zasługi dla województwa łomżyńskiego”. Zmarł 30 października 1983 r. Podczas pogrzebu na jego mogiłę rzucono garść ziemi łomżyńskiej.

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież