Historia powstania i działalności Biblioteki Pedagogicznej w Grajewie

oprac. Elżbieta Alksnin


   Zalążkiem Pedagogicznej Biblioteki w Grajewie była biblioteka zorganizowana przez Oddział Powiatowy Związku Nauczycielstwa Polskiego w roku 1948. Mieściła się ona w jednoizbowym lokalu przy ulicy Kilińskiego 12 . W dniu 28.06.1954 r. placówka otrzymała miano Powiatowej Biblioteki Pedagogicznej w Grajewie. W listopadzie 1956 r. Powiatowy zarząd ZNP przekazał bibliotece księgozbiór liczący 1100 woluminów. Pracą biblioteki kierowała wówczas Władysława Ciszewska, nauczycielka Szkoły Podstawowej nr 1 w Grajewie. Placówka miała wtedy 66 czytelników, w tym 62 nauczycieli.

   Od września biblioteka była czynna 18 godz. tygodniowo a kierownikiem placówki został Janusz Ciszewski, również nauczyciel SP nr 1. Dwa lata później zatrudniono na cały etat Gabriela Chrapowicza, długoletniego pracownika Inspektoratu Oświaty w Grajewie, emerytowanego pedagoga. Od tego momentu rozwój biblioteki nabrał tempa. W 1961 r., dzięki staraniom miejscowych władz oświatowych, placówka została przeniesiona do budynku Szkoły Podstawowej Specjalnej nr 3 w Grajewie przy ulicy Ełckiej 13. Bibliotekę, posiadającą 3950 woluminów umieszczono na pierwszym piętrze w pomieszczeniu o powierzchni 22 m².
   Sytuacja zmieniła się, gdy działający obok biblioteki Klub Nauczycielski pod egidą ZNP udostępnił swoje pomieszczenia na czytelnię z wydzielonym księgozbiorem podręcznym. Lokal o powierzchni ok. 70 m², wyposażony w radio i telewizję, stał się miejscem pracy i nauki dla wielu nauczycieli.
   Sytuacja taka istniała do roku 1969, gdy ze względu na ciężar powiększającego się księgozbioru bibliotekę postanowiono przenieść na parter. I znów zaczęły się kłopoty lokalowe, gdyż liczący 8440 woluminów księgozbiór umieszczono w jednym pomieszczeniu o powierzchni 30 m². Utrudniony dostęp do literatury sprawił, że biblioteka nie była w stanie rozwijać się i otwierać na nowych czytelników.
   W 1970 r., po śmierci pana Chrapowicza, kierownikiem biblioteki została Zofia Wojsławowicz – nauczycielka i bibliotekarka Szkoły Podstawowej nr 2 w Szczuczynie. Rok później do grona pracowników Biblioteki Pedagogicznej dołączyła pani Jolanta Kowalewska.
   Sytuacja lokalowa biblioteki uległa zmianie dopiero w 1974 r., gdy placówka otrzymała dodatkowe pomieszczenie o powierzchni 30m². Rok później kolejne – byłe biuro ZNP o powierzchni 13 m². Od tej chwili była to samodzielna placówka z oddzielnym wejściem od ulicy Ełckiej.
   W związku z nowym podziałem terytorialnym, z dniem 1.08.1975 r. dotychczasowa Pedagogiczna Biblioteka Powiatowa w Grajewie stała się filią Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Łomży. W tym czasie obejmowała swoim zasięgiem następujące miasta i gminy:
- Miasto i gmina Grajewo
- Miasto i gmina Rajgród
- Miasto i gmina Szczuczyn
- Miasto i gmina Goniądz
- Radziłów
- Wąsosz
- Trzcianne
   1976 r. okazał się znaczącym dla dalszego rozwoju biblioteki. W związku z 30 rocznicą ogłoszenia Dekretu o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi, został on ogłoszony Rokiem Biblioteki i Czytelnictwa. Ówczesne władze zwróciły szczególną uwagę na problemy naszej placówki. Zorganizowano czytelnię z 18 dostępnymi miejscami i wyposażono ją w księgozbiór podręczny, rozszerzono usługi informacyjno-bibliograficzne dla nauczycieli, na prośbę zainteresowanych zaczęto prowadzić wypożyczenia międzybiblioteczne.
   W 1978 r. dzięki osobistemu zaangażowaniu dyrektora PBW w Łomży została uregulowana sprawa kadrowa i przybył nowy pracownik – pani Leokadia Harasimowicz.
   Czytelnikami biblioteki pedagogicznej w tym czasie byli nauczyciele i wychowawcy, pracownicy Referatu Oświaty, pracownicy kulturalno-oświatowi, osoby przygotowujące się do zawodu nauczycielskiego lub prowadzące działalność pedagogiczną, słuchacze fakultetu pedagogicznego kl. IV liceum ogólnokształcącego, pracownicy organizacji politycznych i społecznych, oficerowie Wojska Polskiego. Biblioteka prowadziła wiele szkoleń dla pracowników oświaty, organizowała wieczory autorskie i spotkania z ciekawymi ludźmi.
   Kolejnym znaczącym etapem w rozwoju Biblioteki Pedagogicznej w Grajewie była zmiana lokalu. W 1986 r. placówka została przeniesiona z ul. Ełckiej do nowo wybudowanego budynku spółdzielni mieszkaniowej na Osiedlu Waltera 36 (obecnie Os. Południe). Przy przeprowadzce pomagali żołnierze miejscowej jednostki wojskowej oraz junacy OHP. Biblioteka otrzymała 5 pomieszczeń o łącznej powierzchni 124,9 m². Mieści się tam do dzisiejszego dnia.
   W 1998 r. odeszła na zasłużoną emeryturę pani Jolanta Kowalewska a kierownikiem biblioteki została pani Marzena Zolnik. Na wolne stanowisko przyjęto panią Elżbietę Alksnin. W związku z nowym podziałem terytorialnym, bibliotekę przejął Urząd Marszałkowski w Białymstoku. Zaczęły się problemy finansowe i problemy z utrzymaniem biblioteki. Stopniowo zmniejszano liczbę prenumerowanych czasopism i kupowanych książek, która to tendencja trwa do dziś. W międzyczasie planowano pozamykanie niektórych filii, w tym grajewskiej. Dzięki czynnej postawie pracowników placówki i pani dyrektor Haliny Brześkiewicz bibliotekę w Grajewie udało się zachować. Bardzo pomogły w tym protesty mieszkańców miasta i okolic, korzystających z biblioteki, oraz różnego rodzaju petycje pisane do władz.
   Na dzień dzisiejszy biblioteka posiada 23822 voluminów i prenumeruje 12 tytułów czasopism naukowych, zaś 7 otrzymuje nieodpłatnie. Posiada także w swoich zbiorach kasety VHS i płyty CD. W 2005 roku z Europejskiego Funduszu Społecznego biblioteka otrzymała cztery stanowiska komputerowe z bezpłatnym dostępem do internetu dla czytelników oraz drukarkę wielofunkcyjną. Na bazie tego sprzętu otworzono w bibliotece Internetowe Centrum Informacji Multimedialnej.
Liczba czytelników biblioteki w latach 1956-2007 kształtowała się w sposób następujący:
1956 r. - 66 czyt.
1960 r. - 276 czyt.
1968 r. - 410 czyt.
1978 r. - 535 czyt.
1988 r. - 586 czyt.
1998 r. - 674 czyt.
2008 r. - 47 czyt.
Rozwój księgozbioru od momentu powstania placówki do dnia dzisiejszego:
1960 r. - 3360 vol.
1968 r. - 8071 vol.
1978 r. - 14281 vol.
1988 r. - 19590 vol.
1998 r. - 19922 vol.
2008 r. - 23822 vol.
   W historii działalności Biblioteki warto powiedzieć o wielu wieczorkach poetyckich, odczytach i konkursach organizowanych przez placówkę.
   W 2009 roku Biblioteka obchodzi 55 rocznicę powstania. W ciągu wielu lat swojej działalności służyła wielu pokoleniom mieszkańców Grajewa i okolic. W najnowszej historii niejednokrotnie planowano likwidację placówki, przenosząc wartości ekonomiczne nad wartości społeczne. Mimo tak wielu zawirowań, możemy pozostawać pełni optymizmu, wierząc, że wraz ze wzrostem wykształcenia społeczeństwa, doceniona zostanie rola placówki, która w dzisiejszym świecie wszechobecnych mediów daje do rąk czytelnika książkę. Szczególnym optymizmem napawa fakt, że znacząco wzrosła liczba maturzystów korzystających z zasobów Biblioteki Pedagogicznej w Grajewie.
   W roku 2013 Bibliotek została zlikwidowana.